Εγκυκλοπαίδεια των αλόγων

 Ερευνητική ομάδα του Τομέα Ζωικής Παραγωγής του Τμήματος Γεωπονίας Α.Π.Θ.

Του Αποστόλη Ζώη
Ο Βουκεφάλας, το περίφημο άλογο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες ανήκε στη φυλή Θεσσαλίας. Τα άλογα της φυλής Θεσσαλίας λόγω των εξαιρετικών ιδιοτήτων τους εξήχθησαν και εξαπλώθηκαν σε όλες σχεδόν τις περιοχές τη Αρχαίας Ελλάδας και ιδιαίτερα στη Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο . Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο μάλιστα αναφέρεται ότι λαοί βόρεια του Δούναβη εισήγαν άλογα της φυλής Θεσσαλίας για τη βελτίωση των δικών τους αλόγων με διασταύρωση, γιατί γνώριζαν, εκτιμούσαν και θαύμαζαν τις ικανότητες των αλόγων της Θεσσαλικής Φυλής. Σήμερα δυο αυτόχθονες φυλές ίππων, οι οποίες έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή αυτή από αρχαιοτάτων χρόνων, η φυλή Θεσσαλίας και η φυλή Πίνδου καταγράφηκαν στο νομό Τρικάλων από ερευνητική ομάδα του Τομέα Ζωικής Παραγωγής του Τμήματος Γεωπονίας Α.Π.Θ. και με χρηματοδότηση προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Υπουργείου Γεωργίας και της Φιλίππου Ενώσεως Ελλάδος.

Η έρευνα
Κατά την καταγραφή των ίππων λαμβάνονταν υπόψη τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά τους, βάσει των οποίων γινόταν η ταυτοποίησή τους κατά φυλή και στη συνέχεια η καταχώρισή τους στα αρχεία της Διεύθυνσης Ζωικής Παραγωγής του Υπουργείου Γεωργίας με όλα τα στοιχεία τους σε ατομικά δελτία. Οι ιδιοκτήτες των ίππων έχουν εφοδιασθεί με αντίγραφο του δελτίου καταγραφής. Παράλληλα στο Εργαστήριο μας, αναφέρει στην ΕΡΕΥΝΑ ο Τρικαλινός στην καταγωγή ομότιμος καθηγητής στο ΑΠΘ κ. Απόστολος Ζαφράκας, και σε εργαστήριο του Kentucky των ΗΠΑ με την ειδική μέθοδο εξέτασης του DNA της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (Polymerase Chain Reaction, PCR) διερευνάται η προέλευση των φυλών, η γενετική σύστασή τους και οι αποκλίσεις μεταξύ των φυλών χρησιμοποιώντας το τυχαία ενισχυμένο πολύμορφο DNA (Random Amplified Polymorphic DNA, RAPDs). Πάντως σύμφωνα με τον Τρικαλινό ομότιμο καθηγητή, η παρουσία των δυο αυτών φυλών ίππων στην περιοχή των Τρικάλων είναι γνωστή από την αρχαιότητα σύμφωνα με αρχαίους συγγραφείς.
Φυλή της Θεσσαλίας
Η φυλή Θεσσαλίας είναι καθαρά πεδινή και αναπτύχθηκε στις πεδιάδες της Θεσσαλίας. Τα άλογα της φυλής Θεσσαλίας, αναφέρει ο κ. Ζαφράκας, από την αρχαιότητα ακόμη ήταν ξακουστά, γιατί ήταν προικισμένα με εξαιρετικές ιδιότητες. Η Θεσσαλία ήταν η πιο φημισμένη περιοχή του αρχαίου κόσμου για την ιπποπαραγωγή και η παράδοση της ιπποφιλίας στον Θεσσαλικό λαό διατηρείται μέχρι τις ημέρες μας. Το περίφημο θεσσαλικό ιππικό αποτελούμενο από άλογα της φυλής αυτής θεωρούνταν το ισχυρότερο όπλο της εποχής κατά την αρχαιότητα. Όλοι επιθυμούσαν να έχουν στη διάθεση τους το θεσσαλικό ιππικό είτε ως συμμαχικό είτε ως μισθοφορικό κατά τις πολεμικές περιόδους. Η φυλή διατηρήθηκε σε υψηλό επίπεδο επί αιώνες -και μέχρι ακόμη τη δεκαετία του '60 έπαιζε σημαντικότατο ρόλο στην εθνική και ιδιαίτερα στην αγροτική οικονομία.
Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά τους τα άλογα της φυλής Θεσσαλίας είναι μικρόσωμα, με αρμονική σωματική διάπλαση και ευγενικό χαρακτήρα. Το ανάστημά τους είναι γύρω στο 1,35 μ. και ο χρωματισμός ορφνός, ερυθρός ή φαιός. Η κεφαλή τους έχει ευθεία κατατομή, ο τράχηλος είναι καλά προσαρμοσμένος στον κορμό και αρκετά πλατύς, τα ισχία είναι επικλινή, η ουρά σε κανονική θέση, τα άκρα σχετικά λεπτά, αλλά ισχυρά και οι κανόνες των άκρων βραχείς.
Σύμφωνα με την καταγραφή που έγινε από το συνεργείο στον Ν. Τρικάλων με επικεφαλής τον κ. Ζαφράκα έχουν ταξινομηθεί 141 άλογα της φυλής Θεσσαλίας. Από αυτά μόνο 48 ανήκουν φαινοτυπικώς στη φυλή αυτή, 34 θηλυκά και 14 αρσενικά. Από τα τελευταία μόνον 4 είναι επιβήτορες, ενώ τα υπόλοιπα είναι ευνουχισμένα.

Φυλή Πίνδου
Η φυλή Πίνδου είναι ορεινή και αναπτύχθηκε στον όγκο της Πίνδου. Κυρίως στα τμήματα της οροσειράς που καλύπτουν μέρος της Ηπείρου και Θεσσαλίας. Το άλογο της φυλής Πίνδου είναι το πιο αντιπροσωπευτικό από τα μικρόσωμα ελληνικά άλογα ορεινού τύπου. Τα άλογα της φυλής διατηρούνταν από τους κτηνοτρόφους παλαιότερα σε μεγάλα κοπάδια στις βοσκές και ήταν χρησιμότατα λόγω της εξαιρετικής ορειβατικής τους ικανότητας, της αντοχής τους στους κόπους και τις αντιξοότητες του περιβάλλοντος και της ολιγάρκειας τους στη διατροφή. Οι φοράδες της φυλής, επισημαίνει ο κ. Ζαφράκας, χρησιμοποιούνταν με μεγάλη επιτυχία και απόδοση στην ημιονοπαραγωγή. Λόγω των παραπάνω χρήσιμων ιδιοτήτων τους διατηρούνται από τους προβατοτρόφους και σήμερα στα θερινά βοσκοτόπια και έτσι έχει μείνει αραιά ένας αριθμός καθαρόαιμων ίππων στις περιοχές της Πίνδου.
Είναι μικρόσωμα άλογα με ανάστημα 1,15 - 1,25 μ. Σύμφωνα με την καταγραφή που έγινε στα πλαίσια της εφαρμογής του σχετικού προγράμματος έχουν ταξινομηθεί 61 άλογα που ανήκουν στη φυλή Πίνδου και με την ολοκλήρωση της εργαστηριακής εξέτασης του DNA θα διαπιστωθεί πόσα από αυτά είναι καθαρόαιμα. Φαινοτυπικώς πάντως 13 ανήκουν στη φυλή αυτή, 11 θηλυκά και 2 αρσενικά ευνουχισμένα.
Απαραίτητο
Τα άλογα της πεδινής φυλής Θεσσαλίας διατρέφονταν στον εύφορο κάμπο προσφέροντας στους κατοίκους την πιστή φιλία και εργασία τους, ενώ στα ορεινά τα άλογα της φυλής Πίνδου με την ορειβατική τους ικανότητα αποτελούσαν πολυτιμότατα μεταφορικά μέσα ως υποζύγια στις καταπράσινες πλαγιές των θεσσαλικών βουνών.
Το άλογο μέχρι τη δεκαετία του '60 ήταν απαραίτητο για τις συγκοινωνίες, τις χερσαίες μεταφορές, τις τηλεπικοινωνίες, σε ορισμένους κλάδους της βιοτεχνίας και βιομηχανίας, τις γεωργικές εργασίες, όπως το όργωμα, το αλώνισμα την άρδευση με την άντληση νερού στα μαγγανοπήγαδα κλπ. Παράλληλα ήταν απαραίτητο στον στρατό για το όπλο του ιππικού και για τις μεταφορές προσωπικού και εφοδίων και ακόμη για τις τηλεπικοινωνίες.
Με την εξάπλωση των μηχανοκίνητων μέσων συγκοινωνίας και την εκμηχάνιση της Γεωργίας κατά τη δεκαετία του ΄70 το άλογο αντικαταστάθηκε από τη μηχανή ταχύτατα. Πάντως σύμφωνα με τον κ. Ζαφράκα συνεχίζονται οι προσπάθειες διάσωσης των φυλών αυτών όπως και των άλλων τεσσάρων αυτόχθονων ελληνικών φυλών αλόγων.

Σε επίπεδο Θεσσαλίας δραστηριοποιείται η «Θεσσαλών Φίλιππος Ένωσις».
πηγή:http://www.e-erevna.gr

 

Εγκυκλοπαίδεια των αλόγων

Η σημερινή ιστορία για τους...ανδρείους Άνδριους, που γύρισαν στο νησί τους με κότινους απ'την Ολυμπία.

[δες Αντίκας ΘΓ,  ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΕΣ, Εύανδρος 2004], είναι όχι μόνο για να τιμήσει τον Ιππικό Όμιλο Άνδρου που γίνεται το τεσσαρακοστό-πρώτο μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Παραδοσιακών Συλλόγων Ιππικής ή/και τον ιστότοπο του, αλλά και για να γίνει γνωστό ένα σχετικά άγνωστο στοιχείο: το ότι  ο Αριστοτέλης ο ''Σταγειρίτης'' γεννήθηκε μεν στην Στάγειρο, αλλά ο πατέρας του Νικόμαχος, γιατρός του Μακεδόνα βασιλιά Αρχέλαου, ήλθε στη Μακεδονία απ' την Άνδρο, της οποίας η Στάγ[ε]ιρος ήταν αποικία. Άρα η καταγωγή της γενιάς του Αριστοτέλη ήταν απο την Άνδρο, πράγμα που δυστυχώς γνωρίζουν μόνον οι ιστορικοί.
Εύχομαι οι τωρινοί Άνδριοι να διαβάσουν τα ''Νικομάχεια Ηθικά'' βιβλίο που έγραψε ο Αριστοτέλης με συμβουλές στο γιό του-και να τις ακολουθήσουν όχι μόνο στα ''Περί Ιππικής'' αλλά και στα ''Περι Ηθικής'' Ίσως θα ήταν χρήσιμο το ίδιο βιβλίο να διαβαστεί κι απο κάθε ''άρχοντα''  ή ''παράγοντα'' της ιππασίας στον τόπο μας.!!

Θ. Γ. Αντίκας,
Ιππίατρος ΔΟΙ

http://hippologia.org

Εγκυκλοπαίδεια των αλόγων

Από την Live-Pedia.gr

Το σύνολο των έφιππων ανδρών του στρατού. σώμα ιππέων, καβαλαρία. Από τους αρχαίους ανατολικούς λαούς οι Χαλδαίοι, οι Ασσύριοι, οι Πέρσες και οι Κινέζοι διατηρούσαν ομάδες ιππικού, που έπαιρναν μέρος στις μάχες μαζί με το πεζικό. Στην αρχαία Ελλάδα, κατά τα χρόνια της ακμής, σχηματίστηκαν ιδιαίτερα σώματα ιππικού, στα οποία κατατάσσονταν όσοι είχαν οικονομική ευχέρεια να έχουν και να συντηρούν άλογα. Το ίδιο έγινε αργότερα και στη Ρώμη. Όσοι μάλιστα ανήκαν στα σώματα του ι. αποτελούσαν ιδιαίτερη τάξη, την τάξη των "ιππέων".

Κατά το μεσαίωνα το ι. έπαιξε σημαντικό ρόλο, γιατί αποτελούσε την πιο ταχυκίνητη και ευέλικτη μαχητική μονάδα του στρατού. Σ` αυτό υπηρετούσαν κυρίως οι ευγενείς, οι οποίοι είχαν την ονομασία "ιππότης", τίτλο τιμής. Από την αρχαιότητα μέχρι και τον 11ο αι. μ.Χ. η τακτική που εφάρμοζε το ι. κατά τους πολέμους ήταν η τακτική του ακροβολισμού. Οι ιππείς ορμούσαν και έριχναν από μακριά τα ακόντιά τους. Αργότερα όμως η τακτική αυτή αντικαταστάθηκε με τη μορφή μάχης "εκ του συστάδην". Στις μάχες έπαιρναν μέρος τώρα μεγάλες δυνάμεις και χρησιμοποιούσαν τη βαριά λόγχη.

Στα νεότερα χρόνια χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλη κλίμακα το ι. Ανάλογα με τον προορισμό τους οι ιππείς ονομάζονταν: έφιπποι κυνηγοί, ελαφροί θωρακοφόροι, πεζομάχοι ή δραγόνοι, λογχοφόροι κλπ. Η εμφάνιση όμως των μηχανοκίνητων, ιδίως κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, κατέστησε τρωτό το σώμα του ι., το οποίο διαλύθηκε και ο ρόλος του μετατέθηκε στα τεθωρακισμένα και στην αεροπορία. Σήμερα το ι. χρησιμοποιείται μόνο στις παρελάσεις και σ` ορισμένες τελετές.

Ιππικό

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Το ιππικό με τη στενή έννοια ήταν το σώμα του στρατού που μάχονταν έφιππο, δηλαδή ιππεύοντας ίππους. Συχνά όμως ο όρος χρησιμοποιείται και με ευρύτερη έννοια, συμπεριλαμβάνοντας και τη χρήση και άλλων υποζυγίων, όνων, ημιόνων, καμηλών και ελεφάντων, αλλά και τη μη άμεση ίππευση αυτών, αλλά και την έλξη αμαξών και αρμάτων. Επιπλέον αναπτύχθηκαν από πολλούς στρατούς ειδικά τμήματα αμίππων, δηλαδή τμήματα ελαφρού πεζικού που εκπαιδεύονταν να μάχονται σε συνεργασία με το ιππικό. Αυτά συνήθως ανήκαν επίσης οργανωτικά και διοικητικά στο σώμα του ιππικού. Στη σύγχρονη εποχή μάλιστα, λίγο πριν το ιππικό καταργηθεί οριστικά στον 20^ό αιώνα, δέχτηκε στους κόλπους του μηχανοκίνητες και άλλες μονάδες, συχνά με ταυτόχρονη απουσία πραγματικών έφιππων. Υπήρξε δηλαδή ιππικό χωρίς άλογα. Τέλος τα τεθωρακισμένα, το σώμα που το αντικατέστησε το ιππικό, συχνά έφερε ή και φέρει τον τίτλο «ιππικό τεθωρακισμένων», δηλώνοντας ότι κατά κάποιον τρόπο συνεχίζει την ιστορία του.

 

Ιππικό

http://el.science.wikia.com

Το σύνολο των έφιππων ανδρών του στρατού.

Από τους αρχαίους ανατολικούς λαούς οι Βαβυλώνιοι, οι Ασσύριοι, οι Πέρσες και οι Κινέζοι διατηρούσαν ομάδες ιππικού, που έπαιρναν μέρος στις μάχες μαζί με το πεζικό.

Στην αρχαία Ελλάδα, κατά τους χρόνους της ακμής, σχηματίστηκαν ιδιαίτερα σώματα ιππικού, στα οποία κατατάσσονταν όσοι είχαν οικονομική ευχέρεια να έχουν και να συντηρούν ίππους.

Το ίδιο έγινε αργότερα και στη Ρώμη. Όσοι μάλιστα ανήκαν στα σώματα του Ιππικού αποτελούσαν ιδιαίτερη τάξη, την τάξη των "ιππέων".

Κατά το μεσαίωνα το Ιππικό έπαιξε σημαντικό ρόλο, γιατί αποτελούσε την πιο ταχυκίνητη και ευέλικτη μαχητική μονάδα του στρατού.

Σ` αυτό υπηρετούσαν κυρίως οι ευγενείς, οι οποίοι είχαν την ονομασία "ιππότης", τίτλο τιμής. Από την αρχαιότητα μέχρι και τον 11ο αι. μ.Χ. η τακτική που εφάρμοζε το ι. κατά τους πολέμους ήταν η τακτική του ακροβολισμού. Οι ιππείς ορμούσαν και έριχναν από μακριά τα ακόντιά τους.

Αργότερα όμως η τακτική αυτή αντικαταστάθηκε με τη μορφή μάχης "εκ του συστάδην". Στις μάχες έπαιρναν μέρος τώρα μεγάλες δυνάμεις και χρησιμοποιούσαν τη βαρεία λόγχη.

Στα νεότερα χρόνια χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλη κλίμακα το Ιππικό

Ανάλογα με τον προορισμό τους οι ιππείς ονομάζονταν:

• έφιπποι κυνηγοί,
• ελαφροί θωρακοφόροι,
• πεζομάχοι ή δραγόνοι,
• λογχοφόροι κλπ.

Η εμφάνιση όμως των μηχανοκίνητων, ιδίως κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, κατέστησε τρωτό το σώμα του Ιππικού, το οποίο διαλύθηκε και ο ρόλος του μετατέθηκε στα τεθωρακισμένα και στην αεροπορία. Σήμερα το Ιππικό χρησιμοποιείται μόνο στις παρελάσεις και σε ορισμένες τελετές.

Εγκυκλοπαίδεια των αλόγων

Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής

http://www.mouseioaianis.gr

 

Το βασίλειο της Ελιμιώτιδας, εντός του Νομού Κοζάνης στη μεγαλύτερή του έκταση, είχε πρωτεύουσα την Αιανή και ήκμασε και μεγαλούργησε παράλληλα με το βασίλειο των Αργεαδών της Κάτω Μακεδονίας, που είχε πρωτεύουσα αρχικά τις Αιγές και από το 400 π.Χ. την Πέλλα. Ο Θουκυδίδης αναφέρει συχνά τους ελιμιώτες ιππείς: ''ιππεύσι δε εξακοσίους Μακεδόνων τοις μετά Φιλίππου και Παυσανίου'' (βασιλείς της Ελιμιώτιδος), ''ιππέας τε αγαθούς και τεθωρακισμένους'', ''ίππους δε προσμεταπεμψάμενοι από των άνω ξυμμάχων''. Ο Ξενοφών δηλώνει ότι διακρίθηκαν περισσότερο οι ιππείς του βασιλιά Δέρδα της Ελίμειας στην αντιμετώπιση των πανίσχυρων Χαλκιδέων το 382 π.Χ., οι οποίοι είχαν καταλάβει την Πέλλα΄ ο Αμύντας μάλιστα είχε ζητήσει τη βοήθειά τους μετά τη συμβουλή του βασιλιά των Λακεδαιμονίων Τελευτία.

Περισσότερα: ΟΙ ΙΠΠΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΙΜΙΩΤΙΔΑ